16/04/2026
Theo Reuters, ngày 02/04/2026 Bộ Nông nghiệp Trung Quốc đã ghi nhận 219 ca mắc trên tổng đàn 6.229 con bò tại khu vực Cam Túc và Tân Cương . Kết quả xét nghiệm xác định tác nhân gây bệnh là serotype SAT1, đánh dấu lần đầu tiên chủng virus này được ghi nhận tại Trung Quốc. Ngay sau khi phát hiện ổ dịch, các biện pháp khẩn cấp đã được triển khai như tiêu hủy đàn nhiễm, tiêu độc khử trùng và cho phép sử dụng khẩn cấp vaccine. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy vaccine FMD có tính đặc hiệu cao theo từng serotype, do đó khả năng bảo hộ chéo giữa các chủng là rất hạn chế, đặc biệt đối với các chủng ngoại lai như SAT1. Điều này làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch nếu virus xâm nhập vào các quốc gia chưa có miễn dịch tương ứng.
Tại Việt Nam, bệnh FMD hiện chủ yếu do các serotype O, A và Asia 1 gây ra, trong đó serotype O (dòng O/SEA/Mya98) chiếm ưu thế. Từ năm 2007 đến nay, serotype Asia 1 chưa được ghi nhận trở lại và đặc biệt chưa từng phát hiện serotype SAT1 (Cục Thú y Việt Nam, 2025). Tuy nhiên, trong bối cảnh chủng SAT1 đã xuất hiện tại khu vực lân cận, nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam được đánh giá là rất cao, nhất là khi đặc điểm chăn nuôi nhỏ lẻ còn phổ biến và công tác kiểm soát vận chuyển, giết mổ gia súc vẫn còn nhiều hạn chế.
Theo Cục Chăn nuôi và Thú y, virus FMD serotype SAT1 có độc lực cao. Ở trâu, bò trưởng thành, tỷ lệ chết dao động từ 5–10% và có thể lên tới 20–50% trong điều kiện bất lợi. Trên lợn, mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng hơn, với tỷ lệ chết khoảng 20% ở lợn trưởng thành và có thể đạt 50–80% ở lợn con, chủ yếu do tổn thương cơ tim và hệ hô hấp.
Trước nguy cơ trên, ngày 14/4/2026, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã chủ trì cuộc họp triển khai các giải pháp ứng phó khẩn cấp với chủng virus SAT1. Tại cuộc họp, yêu cầu phòng chống dịch “từ sớm, từ xa” được nhấn mạnh, cùng với các giải pháp như tăng cường giám sát tại khu vực biên giới, cửa khẩu; chuẩn bị đầy đủ vật tư, hóa chất, kit xét nghiệm; cho phép nhập khẩu khẩn cấp vaccine SAT1 và đẩy mạnh nghiên cứu, sản xuất vaccine trong nước nhằm chủ động nguồn cung lâu dài (Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 2026). Đồng thời, hệ thống thú y các cấp được yêu cầu nâng cao trách nhiệm và phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để kiểm soát dịch bệnh ngay từ cơ sở.
Trên cơ sở đó, Bộ môn Khoa học Vật nuôi khuyến cáo cán bộ, giảng viên, sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi – Thú y và cộng đồng chăn nuôi chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch bệnh. Cán bộ, giảng viên cần cập nhật kiến thức chuyên môn, tăng cường lồng ghép nội dung phòng bệnh vào giảng dạy và định hướng nghiên cứu liên quan đến dịch tễ học và chẩn đoán FMD. Sinh viên cần nâng cao ý thức học tập, tuân thủ nghiêm ngặt các quy định an toàn sinh học trong thực hành, thực tập, đồng thời không tham gia các hoạt động vận chuyển, buôn bán gia súc không rõ nguồn gốc.
Đối với các cơ sở chăn nuôi và hộ dân, cần áp dụng nghiêm các biện pháp an toàn sinh học, kiểm soát chặt chẽ việc nhập đàn, vận chuyển và tiêu thụ gia súc; theo dõi sát tình trạng sức khỏe vật nuôi để phát hiện sớm các dấu hiệu nghi ngờ như sốt, nổi mụn nước ở miệng – chân – móng, hiện tượng què; và báo cáo kịp thời cho cơ quan thú y khi có bất thường. Đồng thời, việc tiêm phòng đầy đủ theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn là giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu nguy cơ bùng phát dịch.
Ngoài ra, toàn thể cán bộ, viên chức và người học trong nhà trường cần nâng cao trách nhiệm trong công tác phòng chống dịch bệnh động vật, không tiếp xúc hoặc vận chuyển sản phẩm động vật không rõ nguồn gốc, đồng thời tích cực tuyên truyền kiến thức phòng bệnh đến gia đình và cộng đồng.
Sự xuất hiện của virus FMD serotype SAT1 tại Trung Quốc là lời cảnh báo nghiêm trọng đối với ngành chăn nuôi khu vực. Trong điều kiện Việt Nam chưa có miễn dịch đối với chủng virus này, nguy cơ xâm nhập và bùng phát dịch là rất lớn. Do đó, việc chủ động giám sát, phòng chống và nâng cao nhận thức cộng đồng là yếu tố then chốt nhằm bảo vệ an toàn đàn gia súc và đảm bảo phát triển chăn nuôi bền vững.
(TS. Hoàng Văn Sơn - BM KHVN)